Anadolu’daki Afrikalı’nın 120 yıllık tarihi yazılıyor
Osmanlı Devleti'nin son döneminde, korsanların köle ticareti yoluyla Anadolu'ya getirdiği Afrika kökenli Tükler, İzmir'de dernek kurarak örgütlenirken Anadolu'daki 120 yıllık yaşantılarının tarihini de yazıyor
Ataları Kenya'dan Anadolu'ya getirilen Mustafa Olpak, soydaşlarına önderlik ederek Afrikalılar Yardımlaşma ve Dayanışma Derneğini kurdu. Afrika kökenlilerin yaklaşık 120 yıllık yaşantısını konu alan “'Kölelikten Özgürlüğe Arap Kadın Kemale'' ve “'Kenya-Girit-İstanbul- Köle'' isimli iki kitap yazan Alpak, Afrikalıların sözlü tarihini yazmak için harekete geçti. Batı Anadolu illerine yayılan Afrikalıları bulmak için yoğun çaba sarf eden Alpak, sosyolog ve toplum bilimcilerin görev alacağı araştırmalara kaynak sağlamak için de UNESCO'dan destek istediklerini ve cevap beklediklerini söyledi.
Antalya'dan İstanbul'a kadar olan sahil kesiminde yaklaşık 2 milyon Afrikalı Türk vatandaşı olduğunu savunan Olpak, bunlardan çok az kısmına ulaşabildiğini ifade ederken, ulaştığı kişilerin ağırlıklı olarak İzmir, Aydın, Muğla ve Balıkesir'de yaşadıklarını söyledi. 1800'lü yıllarda Hıdır Ali Paşa tarafından getirilen Sudanlıların Muğla'da, Mısır ve Libya kökenlilerin İzmir ve yöresinde, Somali, Kenya ve Cezayirlilerin ise Aydın Söke'de yaşadıklarını anlatan Alpak, Afrikalıların Osmanlı Devleti topraklarına geliş hikâyesini şöyle anlattı:
“'1857'den sonra Osmanlı'nın köle ticaretini yasaklamasıyla zabitler limanlarda yakaladığı siyahi vatandaşlara özgürlüğünü veriyor ve azat ediyor. Özellikle korsanların, Afrikalıları kaçırıp köle olarak Osmanlı topraklarında satmaya çalışmaları dikkat çekiyor o dönemde. İlk önce İzmir'de karantina altında tutuluyorlar, daha sonra da sahil şeridinde yeniden yapılandırılan köylere yerleştiriliyorlar, geri gönderilmiyorlar. Toplu olarak yaşamalarından dolayı Türkiye'deki Afrika kökenliler kültürlerini koruyor, kaybetmiyor.”
ASİMİLE OLDULAR
Osmanlı Devleti zamanında ve sonraki Cumhuriyet devrinde Afrika'dan gelenlerin çok iyi bir muamele gördüklerini, hiçbir zorlama olmadan kendi kültürlerini devam ettirdiklerini belirten Mustafa Olpak, köle ticareti yoluyla İngiltere, Fransa, Avustralya gibi ülkelere götürülen Afrikalıların kültürlerini kaybettiklerini ve asimile olduklarını anlattı. Afrika kökenli Türk vatandaşlarının, toplumun en yoksul kesimini oluşturduğunu ileri süren Olpak, şunları söyledi:
“'Yıllarca birbirimizden habersiz yaşamışız. Bu insanların birlikte hareket edebileceklerini göstermek istiyorum. 120 yıl sonra ilk defa dayanışma derneği kurmamızın amacı da bu. Türkiye'nin birçok yerine yayılmış 2 milyonu geçkin soydaşlarımı bulmak, bir araya getirmek istiyorum. Bir asrı geçen süredir yaşadığımız Türk topraklarında hep iyilik, hep hoşgörü ve samimiyet gördük. Bu nedenle Türkiye'den ayrılmayı hiç düşünmedik, düşünmüyoruz da… Bu topraklar bizim vatanımızdır.''
ARAP KIZI CAMDAN BAKIYOR
Olpak, ailesinin hikayesini anlatan “'Kölelikten Özgürlüğe Arap Kadını Kemale'' isimli kitabının, TRT İzmir Bölge Müdürlüğü tarafından, “'Arap Kızı Camdan Bakıyor'' ismiyle belgesel olarak çekildiğini ifade etti. Çekimlerin Ayvalık, İzmir ve Girit'te gerçekleştirildiğini kaydeden Alpak, Türkiye'de ilk defa çekilen bu belgeselin TRT aracılığıyla yurt dışına da gönderileceğini, Anadolu'da yaşayan Afrikalıların gördüğü güzel muamelenin tüm yabancı ülkelerin televizyonlarında yayına verileceğini öğrendiğini söyledi. (Bugün)
